تاريخچه تأسيس
انديشه ايجاد «مركز تحقيقات ساختمان و مسكن» در قالب پروژه عمراني سازمان ملل متحد «UNDP» از سال 1350 شكل گرفت. و تا سال 1352 كه مركز رسماً فعاليت خود را آغاز نمود، وظيفه تحقيق و پژوهش در زمينه ساختمان و مسكن، توسط «دفتر مطالعات و معيارهاي ساختماني» وزارت مسكن و شهرسازي وقت به انجام مي‌رسيد. كه در سال 1350، براساس توافقنامه بين وزارت مسكن و شهرسازي و UNDP اين وظيفه به مركز واگذار گرديد. در سال 1352، پس از اتمام علميات ساختماني واحد اداري- مالي، آزمايشگاههاي فيزيك و شيمي مصالح مركز تحقيقات ساختمان و مسكن، فعاليتهاي خود را رسماً آغاز نمود.
اساسنامه پيشنهادي مركز در سال 1356، به تصويب مجلس رسيد و از آن زمان مركز داراي شخصيت سازماني مستقل گرديد و به عنوان يكي از سازمانهاي وابسته به وزارت مسكن و شهرسازي به وظايف تعيين شده در اساسنامه مبادرت مي‌ورزد.

اهداف وظايف
مركز تحقيقات ساختمان و مسكن، به عنوان تنها سازمان رسمي و مسئول، وظيفه مهم و خطير تحقيق و بررسي مسائل مربوط به ساخت و ساز را در كشور بر عهده داشته و اهداف و وظايفي با اساسنامه خود به شرح زير در دستور كار دارد.

اهداف
هدف از تأسيس مركز عبارت است از، تدوين و اجراي برنامه‌هاي مطالعاتي و تحقيقاتي در مورد ساختمان و مسكن به طور متمركز به عنوان روشها و فنون مختلف و جديد ساخت و ساز، تهيه و تدوين ضوابط و آيين‌نامه‌ها و دستورالعملهاي كاربردي آنها، صدور گواهي فني براي توليدات مصالح، راهنمايي‌هاي لازم در اجراي برنامه‌هاي خانه‌سازي، توليدات ساختماني متناسب با احتياجات كشور، با در نظر گرفتن شرايط اقليمي و متقضيات محلي و صنعتي نمودن ساختمان در كشور.

وظايف
- تحقيق و بررسي در مسائل مربوط به ساختمان (مصالح، مهندسي طراحي محيط و فعاليتهاي ساختماني) با استفاده از دستگاههاي فيزيكي و آزمايشگاهي به شرح زير:
الف- بررسي كيفي و كمي مصالح ساختماني سنتي به منظور شناخت خواص مكانيكي و فيزيكي مصالح مذكور براي استفاده بهتر و اقتصادي‌تر در ساختمانهاي روستايي و شهري
ب- مطالعه و اظهار نظر درباره كاربرد مصالح ساختماني جديد كه قبلاً در كشور وجود نداشته و يا مورد استفاده نبوده است.
ج- بررسي مشكلات مربوط به طرح و روشهاي ساختماني و تجزيه و تحليل هزينه ساختمان و اجزاي متشكل به منظور يافتن طرق مختلف جهت احداث
ساختمانهاي مورد اطمينان با صرف هزينه كمتر د- مطالعه و تحقيق درباره طرح ساختمانهاي مقاوم در برابر زلزله و ساير عوامل مخرب
ه- بررسي و اظهار نظر در مورد ساختمانهاي صنعتي و پيش ساخته و يا پيش‌سازي قطعات ساختماني و روشهاي توليد آنها
و- بررسي شيوه‌هاي مديريت ساختماني به منظور انتخاب و ارائه شيوه‌هاي مناسب براي بالا بردن بازده توليد ساختمان و مسكن
ز- بررسي شرايط محلي نقاط مختلف كشور اعم از شرايط فيزيكي (آب و هوا، شرايط جغرافيايي و غيره) با شرايط اجتماعي و اقتصادي به منظور استفاده در تحقيقات ساختماني و مهندسي محيط
ح- مطالعه و تحقيق به منظور تهيه و تدوين استانداردها، معيارها و ضوابط و آيين‌نامه‌هاي علمي و فني و اجرايي مربوط به ساختمان و مسكن، با توجه به شرايط اقليمي، اقتصادي، اجتماعي و فيزيكي با همكاري موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي و پيشنهاد استانداردها براي تصويب مراجع مربوط
ط- بررسي و ارزشيابي روشهاي ساختماني در خانه‌سازي شهري و روستايي در مناطق مختلف كشور، به منظور تهيه پروژه‌هاي تيپ براي احداث خانه‌هاي نمونه
- انتشار و توزيع نتايج حاصل از تحقيقات و پژوهشهاي فوق به شرح زير:
الف- انتشار كتابها، گزارشها و مجلات فني مربوط به امور ساختمان و مسكن و انتشار مجموعه‌هاي فني در مورد مصالح و لوازم ساختماني موجود در كشور
ب- تشكيل كنفرانس، سمينار و دوره‌هاي آموزشي با همكاري سازمانهاي مربوط
د- تأسيس مراكزي از جمله مركز اطلاعات و مدارك ساختماني در كشور با همكاري سازمانهاي مربوط
ه- انجام آزمايش‌هاي فني و ارائه خدمات تحقيقي و همچنين صدور گواهينامه‌هاي فني براساس آزمايشهاي انجام شده در مورد مصالح و روش اجراي ساختمان و تهيه لوازم ساختماني جديد براي موسسات و افراد متقاضي در مورد وسايل ساختمان و مسكن، در مقابل دريافت حق‌الزحمه
ز- همكاري با مؤسسات تحقيقاتي مشابه خارجي با رعايت قوانين و مقررات مربوط

ساختار اداري و تشكيلاتي

نمودار تشكيلات
مركز تحقيقات ساختمان و مسكن، با در اختيار داشتن تجهيزات آزمايشگاهي مناسب و روزآمد، مسئوليت اجراي پروژه‌هاي پژوهشي را بر عهده دارد. اين مركز كه از سال 1352 در حوزه پژوهشهاي علمي- كاربردي در زمينه ساختمان و مسكن فعاليت مي كند، داراي طيف وسيعي از تخصصهاي گوناگوناست كه در قالب سه معاونت و چندين گروه و بخش تحقيقاتي و در سطح يك پژوهشگاه شكل گرفته است. ساختار تشكيلاتي و اركان مديرتي مركز مطابق شماي زير است:

((جايگاه مرکز در شهر تهران ))